Stilte is ook een voorziening

Wie hier 's nachts de auto uitstapt, hoort eerst niets en ziet daarna meer dan verwacht. Dit is een van de weinige plekken in Nederland waar de melkweg met het blote oog zichtbaar is.

Dat is geen natuurverschijnsel maar een keuze: een keuze om bepaalde lampen niet te plaatsen, en bestaande lampen aan te passen.

“Donkerte kost niets. Je moet alleen iets niet doen, en dat is verrassend moeilijk.”

— Bauke Zijlstra, natuurgids

Wat er precies verdwijnt

Kunstlicht verstoort meer dan het uitzicht. Nachtvlinders verzamelen zich rond lampen en bereiken de bloemen niet, trekvogels raken de weg kwijt, en vleermuizen mijden verlichte routes.

In dit gebied leven zes soorten vleermuizen waarvan er twee vrijwel uitsluitend in donkere linten jagen. Eén verlichte fietsroute kan zo'n lint doorsnijden.

Lampen die het wel doen

De oplossing is niet alles uitzetten. Het gaat om de richting en de kleur: armaturen die naar beneden schijnen en licht met weinig blauw, dat insecten minder aantrekt.

Twee gemeenten vervingen op zeven wegen de verlichting door amberkleurige leds die na middernacht dimmen. Het energieverbruik daalde met ruim zestig procent, wat de investering hielp verkopen.

Het gesprek over veiligheid

De grootste weerstand komt niet van bedrijven maar van bewoners die zich onveilig voelen. Dat gevoel is echt en laat zich niet wegrekenen met cijfers, zegt natuurgids Bauke Zijlstra.

“We doen nu nachtwandelingen. Als mensen een keer hebben gemerkt dat hun ogen na tien minuten wennen, verandert het gesprek. Niet altijd, maar vaak genoeg.”

Een landschap dat je kunt verliezen

Metingen van vrijwilligers laten zien dat de hemel boven het gebied de afgelopen vijf jaar licht donkerder is geworden, tegen de landelijke trend in. Het is een van de weinige plekken waar dat gebeurt.

Zijlstra blijft nuchter over wat dat betekent. “Eén nieuwe verlichte parkeerplaats maakt dat in één keer ongedaan. Dit is geen overwinning. Dit is onderhoud.”