Circulair ondernemen in de praktijk

Achter de loods staan negen containers op een rij, elk met een andere inhoud: bermgras, koffiedik, uiendoppen, zetmeelslib. Voor de meeste bedrijven is dit de achterdeur. Voor Sjoerd Visser is het de voordeur.

Zijn bedrijf koopt reststromen van voedselverwerkers in de regio en maakt er grondstoffen van: vezels voor verpakkingen, meststof voor de akkerbouw, en sinds vorig jaar een bindmiddel voor plaatmateriaal.

“We zien geen afval, maar kansen. Al moet je er wel voor willen rekenen.”

— Sjoerd Visser, ondernemer in Dokkum

De rekensom achter het idee

Reststromen zijn goedkoop, maar onregelmatig. De ene week komt er twintig ton binnen, de volgende week drie. Wie daar een fabriek op bouwt, staat de helft van het jaar stil.

Visser loste dat op door met vier aanbieders tegelijk te werken en zijn installatie zo te bouwen dat hij op drie verschillende stromen kan draaien. “Flexibiliteit is hier duurder dan capaciteit. Dat snapt een bank niet meteen.”

Van bermgras naar vezelplaat

Het bermgras van twee gemeenten gaat sinds 2022 naar de vezellijn. Eerst wassen, dan scheiden, dan drogen. Wat overblijft is een vezel die in verpakkingskarton wordt verwerkt door een fabriek over de grens.

De dichtstbijzijnde afnemer zit op 180 kilometer. Dat wringt, erkent Visser. “Circulair is niet hetzelfde als lokaal. Ik vind dat we dat eerlijk moeten zeggen.”

Vergunningen als vertrager

De grootste hindernis was niet technisch. Een reststroom is in de regels afval, en afval verwerken vraagt een vergunning die per stroom wordt verleend. Voor het zetmeelslib duurde dat veertien maanden.

“In die tijd is de aanbieder bijna overgestapt op verbranden”, zegt Visser. “Dat is het rare: het duurzame alternatief moet bewijzen dat het mag, het verbranden mocht al.”

Wat hij anderen adviseert

Begin bij één stroom en één afnemer, zegt Visser, en teken pas als beide kanten een jaar vastliggen. Wie eerst bouwt en dan zoekt, komt met een dure installatie en een lege container te staan.

“En reken je grondstof nooit op nul. Zodra het wat waard blijkt, wil de leverancier ineens betaald worden. Terecht ook.”